• Home
  • /
  • Page

e-Państwo – oprogramowanie dla inteligentnych usług publicznych

E-Państwo społeczeństwa wiedzy

Pojęcie państwa cyfrowego pojawiło się w epoce cyfrowej już pod koniec lat 80-ych XX wieku. Definicja pojęcia opisuje procesy wymiany kultury papierowej na elektroniczną. Obejmuje ona informatyzację zapisywania i przetwarzania danych, wykorzystanie sieci teleinformatycznych do rozpowszechniania i wymiany informacji, wdrożenie systemów ekspertowych do usprawnienia procesu podejmowania decyzji oraz wdrożenie teleinformatyki do świadczenia usług, głównie przez sieć Internetu. Procesy te, nazywane cyfryzacją Państwa, przebiegają zbyt wolno. Istotą problemu jest różnica pomiędzy kulturową podatnością instytucji Państwa na zmiany, a tempem zmian zachodzących w przestrzeni gospodarczo-społecznej. Pojawienie się terminu e-Państwa to wynik zmian spowodowanych cyfryzacją. Definicja obejmuje wszystkie aspekty cyfryzacji i wprowadza postulat pełnej automatyzacji wszystkich procesów podejmowania decyzji administracyjnych, które zapadają na mocy określonych prawem procedur. e-Państwo to koncepcja reformy funkcjonowania administracji, w której urzędnicy będą uwolnieni od wykonywania procedur i świadczenia usług. To pozwoli na uwolnienie zasobów kadrowych niezbędnych do badania potrzeb społecznych i koncentracji na metodach i technikach ich sprawniejszego i szybszego zaspokojenia. Budowa e-Państwa to integracja zasobów danych i systemów ich inteligentnego przetwarzania, co w języku technicznym oznacza konieczność wdrożenia techniki Big Data – oprogramowania o cechach sztucznej inteligencji. Dzięki temu możliwe jest pozyskiwanie informacji będących źródłem wiedzy i jest podstawą do podejmowania decyzji w czasie rzeczywistym. To pomysł na pokonanie narastającej bariery opóźnienia. Informacja, wiedza i usługi świadczone przez systemy teleinformatyczne są świadczone urzędnikom poprzez elektroniczne stanowiska pracy, a obywatelom poprzez środki i techniki komunikacji elektronicznej. Wraz z postępem techniki komputerowej i oprogramowania rośnie funkcjonalność elektronicznych stanowisk pracy urzędników. Usługi świadczone przez Państwo na drodze elektronicznej zwiększają swe funkcjonalności. Początkowo polegały na udostępnianiu informacji, przechodząc następnie do usług transakcyjnych. Stale rośnie katalog tych usług i lista odbiorców. To wszystko będzie wymuszać odchodzenie od organizacji hierarchiczno-silosowej na rzecz sieciowo-procesowej. Teleinformatyka pozwala na masową kolekcję wszelkich danych o każdej osobie. To rodzi olbrzymie możliwości i nowe problemy. Podobne problemy wynikają z upowszechnienia komunikacji elektroniczne. e-Państwo stało się wielkim klientem dla przemysłu teleinformatycznego, informatycznego i Big Data. W sposób stały będzie nabywcą olbrzymich ilości oprogramowania i usług cyfrowych. Budowa e-Państwa stworzyła wielomiliardowy rynek zbytu dla centrów danych, techniki komputerowej i oprogramowania. Staje też przed wielkim zadaniem integracji i zabezpieczenia kluczowych zasobów wiedzy, informacji i danych. Tempo zmian jest wyznaczane w równym stopniu przez stan wiedzy oraz umiejętności społeczeństwa i kadry urzędników.

Teza główna panelu

Epoka społeczeństwa wiedzy wymaga zmian organizacji oraz technik zarządzania i świadczenia usług. Potrzebujemy zwiększenia tempa podejmowania decyzji i tempa zmian dopasowanego do tempa zmian społeczno-gospodarczych wymuszanych przez postęp cywilizacyjno-techniczny. Konieczne jest zintegrowanie i poszerzenie kompetencji Państwa w zakresie zarządzania przestrzenią społeczno-gospodarczą w obszarach wiedzy i informacji, edukacji i kształcenia, prawodawstwa gospodarczego i społecznego, ochrony i zarządzania zasobami przestrzennymi i surowcowymi w powiązaniu z wielopoziomową i wielowątkową redystrybucją wytwarzanej wartości dodanej.

Opis problemu

Popyt e-Państwa na produkty i usługi przemysłu cyfrowego wynika z poziomu edukacji i kształcenia. Będzie rósł wraz ze wzrostem i upowszechnianiem kompetencji cyfrowych obywateli. Jest większy niż jego zdolności produkcyjne. W Polsce e-Państwo jest w początkowym stadium rozwoju. Praktyka i procedury biurokracji kultury papierowej nie są w stanie efektywnie skorzystać z potencjału nowej technologii, rodząc problemy i dezorganizację. Obecne tempo wzrostu ograniczane jest przez następujące czynniki:

  • brak kadr o odpowiedniej wiedzy i umiejętnościach,
  • niedopasowanie hierarchicznej organizacji Państwa do procesowego, zintegrowanego systemu zarządzania, stanowienia prawa itd.,
  • bariery prawne budowy zintegrowanej sieci centrów danych e-Państwa i rynku zaopatrywania tej sieci w infrastrukturę, sprzęt i oprogramowanie.

Technika sztucznej inteligencji będzie podstawą technologiczną funkcjonowania e-Państwa, co trudno sobie obecnie wyobrazić. Funkcjonujemy ciągle w ramach systemu opartego na koncepcji zarządzania Państwem wdrożonej w ramach pierwszej rewolucji przemysłowej. System ten ze swej istoty nie jest zdolny do działania w czasie rzeczywistym w procesach stanowienia prawa. To powoduje narastanie opóźnień i wzrost naprężeń. Sfera biznesowa i społeczna nie rozumie, dlaczego Państwo staje się hamulcowym, a nie liderem i przyjaznym organizatorem procesów niezbędnych zmian.

Świadomość tych naprężeń dobrze widać w wypowiedziach i działaniach ministra cyfryzacji. Ogłaszając wolę budowy e-Państwa wskazuje na konieczność działań natychmiastowych. Wskazuje, że podstawą działania powinny być priorytety, a nie harmonogramy osadzone na osi czasu. Słuszna jest teza, że stworzenie harmonogramu i planu nie jest celowe i praktyczne niemożliwe. Na szacunek i uwagę zasługuje stwierdzenie „ … przyjmuję zasadę: najszybciej, jak to możliwe. Nastawiam się na katorżniczą pracę – moją i moich pracowników – ale żadnego harmonogramu nie mam zamiaru przyjmować.” Przyjmując metodę procesową, której istotą jest realizacja priorytetów, ich istotę określa tak „ … one nie mają harmonogramu. Harmonogramy są „zaszyte” w priorytety. Wiadomo, kiedy trzeba ogłosić nabór lub kiedy produkt ma zacząć działać”. Można tylko dodać, że decyzja o budowie e-Państwa to podróż w nieznane. Nie wiemy, którędy poprowadzi nas droga (rozwój techniki) i jak jest długa (głębokość zmian).

Sukces zależy od tego, jak dużego poparcia udzielimy tej koncepcji działania. Zwycięzcami będą nie ci, którzy z lęku przed popełnieniem błędu będą trzymać się bliżej końca peletonu, tylko Ci którzy obejmą przewodnictwo w tym wyścigu. Od jakości współpracy biznesu i Państwa będzie zależeć tempo marszu i liczba „wpadek”. Gotowość ponoszenia ryzyka, związanego z innowacją określoną jako e-Państwo, jest potrzebna zarówno po stronie administracji jak i biznesu. W związku z powyższym nie warto koncentrować się na długiej liście możliwych usług, potrzeb sprzętowych, infrastrukturalnych, finansach itd. Problemy szczegółowe będą rozwiązywane w działaniu. Warunkiem skutecznego działania jest prawidłowy wybór priorytetów. Wskazanie poniżej zagadnienia problemowe to jednocześnie pytania o priorytety będące podstawą budowy e-Państwa.

Zagadnienia problemowe wymaganą dyskusji, pytań, odpowiedzi i planu działań:

  • Przygotowanie nowych kadr

Jakie działania są potrzebne, aby polskie uczelnie zaczęły kształcić specjalistów z zakresu Big Data i AI, uwzględniając potrzeby e-Państwa? Jak przemodelować organizację administracji, by zapewnić jest system ustawicznego kształcenia i zmniejszyć płynność kadr?

  • Współpraca administracji państwowej i biznesu dla wykorzystania zasobów danych do usprawnienia procesów zarządzania i wypracowywania koncepcji reform

Jakie powinna wyglądać ustawa o przetwarzaniu danych? Czy jesteśmy gotowi do standaryzacji elektronicznego stanowiska pracy dla urzędnika e-Państwa? Czy dla rozwoju systemów i usług e-Państwa są potrzebne jakieś specjalne ramy interoperacyjności? Jeśli tak, to jakie? Jeśli nie, to w oparciu o jakie zasady interoperacyjności należy budować i rozwijać kolejne usługi i systemy?

  • Odpowiedzialność i ryzyko w dobie sztucznej inteligencji

Na jakich podstawach prawnych należy akceptować ryzyka błędów, które są immanentnie związane z samą istotą inteligencji?

  • Modele biznesowe

Czy przedsiębiorstwa są już gotowe do zaproponowania kierunków rozwoju oraz priorytetów biznesowych spójnych z priorytetami e-Państwa?